Негізгі бет > Араб әдебиеті, Араб әдебиетінің тарихы, Жаһилиет дәуірі, Әдебиет, әл-Нәср > Араб әдебиеті, әл-Нәср жанры шайырлары: Қассә бин Сәғида. (Ұ.Алиакбарұлы)

Араб әдебиеті, әл-Нәср жанры шайырлары: Қассә бин Сәғида. (Ұ.Алиакбарұлы)


Қассә бин Сәғида (?-600)[1] Толық есімі: Қассә бин Сәғида бин Амр бин Ади әл-Ийәди. Қассә дүниеді тәрк еткен адам болған. Екі бауырын жоғалтып өз қолымен жерлейді. Осы уақыттан кейін дүние тіршілігіне алданбай адамдарды жақсылыққа үндейді. Византияны зиярат еткен. Ъукказ[2] базарында адамдарға уағыз, насихат айтқан. Осындай бір насихатын Мұхаммед пайғамбар тыңдаған.[3]

Ъукказдағы хұтпасын Әбу Бәкр Сыддық риуаят етеді. Кейбір мәліметтерде Мұхаммед пайғамбар Қассәдан естідім деп айтып берген.[4]

Әдетте имамдар мешітте хұтпа оқығанда «әммә баъд»[5] деген сөзді қолданады. Араб әдебиетшілері «әммә баъд» сөзін алғаш рет қолданған Қассә деп айтады.[6], [7]

Византия сапарында Қайсар патшамен жолығып, құрметіне бөленеді. Патша Қассәны құрмет тұтып, ұзақ сұхбаттасатын болған. Сұхбат барысында көптеген сұрақтарына жауап тапқан деседі. Солардың бірі:

– Ғылымның абзалы не?

– Адамның өзін-өзі тануы.

– Ақылды деп кімді айтар едің?

– Ғылымға тоқтаған кісі.

– Әдептілік дегеніміз не?

– Ұялғанынан беті қызарып, кінәсін мойындау.

– Дүниенің абзалы не?

– Пешенесіне жазылған рызық-несібесі, – деп жауап берген екен[8].

Бір күні әл-Жәруд бин Абдулла есімді адам Абдулқайстың тобымен бірге Мұхаммед пайғамбарға келіп, ислам дінін қабылдайды. Осы кезде Пайғамбар әл-Жарудтан араларыңда Қассәны білетін жан бар ма деп сұрайды. Сонда әл-Жаруд оны барлығымыз танимыз. «Ол мінез құлқы жақсы, өтірік айтпайды, жақсы ададардың ұрпағынан, жаман іс-әрекеттерді құптамайды, жалғыз құдайға сенеді, христиан діндарлары секілді қара киінеді. Қиямет жайлы сөз қозғап, қайт тіріліп, есеп беретін күн жайлы уағыз айтады. Ъукказ базарының хұтпашысы», – деп мақтап айтып береді. Сонда Алла елшісі оған дұға етіп Алланың рахымына бөленсін, қияметте барлығымызды бір үммет етіп тірілтісін дейді.[9]

Әбу Бәкр Қассә жайлы былай дейді: «Қассәның Ъукказда айтқан сөздерін ұмыта алмаймын. Ол шын пейілімен адамдарды жақсылыққа шақыратын еді».[10]

Қассә бин Сәғида һижреттен 22 жыл бұрын 600 жылы дүниеден өтеді.[11]

Авторы: Ұлықбек Алиакбарұлы. (Басқа сайтқа гиперсілтемесіз, әсіресе “Википедияға” көшіруге қатаң тыйым салынады.)

 ————————————–

[1]Әл-Мунжид фил ағлам. Дар әл-Машриқ баспасы. Бейрут. 2003. 438 бет.

[2]Тайыф елдімекеніне жақын жерде орналасқан базар. (Ұ.А.)

[3]Тарих әл-Әдәб әл-Араби. Араб әдебиетінің тарихы. Умар Фаррух. Бейрут. Әл-ғилм лил малайин баспасы. 1981. 173 бет.

[4]Тарих Әдәб әл-Луға әл-арабия. І-том. Жоржи Зидан. Дарул һиләл баспасы. 135 бет.

[5]«әммә бәъд» қазақша осыдан кейін, жалғасы деген мағанада. (Ұ.А.)

[6]Тарих Әдәб әл-Луға әл-арабия. І-том. Жоржи Зидан. Дарул һиләл баспасы. 135 бет.

[7]«Китаб шуғараи әл-Насрания» (Христиан шайырлар) 1-том. 211 бет. Лиюс Шейху әл-Йасуғи. Бейрут. 1890 ж.

[8] «Китаб шуғараи әл-Насрания» (Христиан шайырлар) 1-том. 211 бет. Лиюс Шейху әл-Йасуғи. Бейрут. 1890 ж.

[9]«Китаб шуғараи әл-Насрания» (Христиан шайырлар) 1-том. 212 бет. Лиюс Шейху әл-Йасуғи. Бейрут. 1890 ж.

[10]«Китаб шуғараи әл-Насрания» (Христиан шайырлар) 1-том. 212 бет. Лиюс Шейху әл-Йасуғи. Бейрут. 1890 ж.

[11]Тарих әл-Әдәб әл-Араби. Араб әдебиетінің тарихы. Умар Фаррух. Бейрут. Әл-ғилм лил малайин баспасы. 1981. 173 бет.

Advertisements
  1. Әлі еш пікір жоқ.
  1. No trackbacks yet.

Пікір қалдыру

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Өзгерту )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Өзгерту )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Өзгерту )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Өзгерту )

Connecting to %s